Türkiye’nin üç bir yanı denizle çevrili olmasına, balık çeşitliliğinin ve kaynağının bol olmasına karşın kişi başı yıllık balık tüketimi sadece 8 kilo. Bu rakam dünya geneline bakıldığında oldukça düşük. Oysa sağlıklı kalmak için haftada en az iki öğün balık yenmeli.

Üç tarafı denizlerle kaplı bir ülkede yaşamanın en büyük keyfi deniz balığına her an ulaşabiliyor olmamız. Hamsi, sardalya, barbun, palamut, çipura, levrek ve kabuklu deniz ürünleri gibi birçok balık çeşidini taze taze tüketebiliyoruz. Ancak ülkemizde balık tüketimi nüfusa göre yok denecek kadar az. Türkiye’de yıllık kişi başına 30 kilo tavuk, 27 kilo kırmızı et ve 8 kilo balık tüketiliyor. Japonya’ya göre 10 kat Avrupa’ya göre 4 kat, Amerika’ya göre 3 kat daha az balık tüketiyoruz. Japonya başta olmak üzere Avrupa ve Amerika’nın balık ihtiyacını Türkiye pazarından elde etmesi sebebiyle Türkiye’de balık fiyatları da yükselmiş durumda. Özellikle çipura ve levrek ihracat hacmi son yıllarda artış göstermekte.

Balık tüketiminin az olmasında ekonomik sebepler etkili olsa da asıl etken alışkanlıklar, damak tadı, mutfak kültürü ve koku. Evet balık kokusu da balık tüketimi azaltan başlıca etkenlerden. Zira bir çok aile sırf ev kokmasın diyerek evde balık pişirmekten vazgeçiyor. Halbuki evdeki balık kokusunu çıkartmak hiç de zor değil. Canı balık çektiğinde veya balık yeme ihtiyacı hissettiğinde dışarıda yiyor veya özellikle büyük şehirlerde hemen her yerde bulunan balık pişiricilerinden sipariş ediyor. Bu durum da balık ihtiyacı için ayrılan bütçenin artmasına ve haftada 2 kez yenebilecekken 10 günde veya 2 haftada 1 kez yenmesine sebep oluyor. Hal böyle olunca balık tüketimi azalıyor ama kalp hastalıkları, merkezi sinir sistemi hastalıkları ve obezite artıyor.

Avustralya’da yapılan bir araştırmaya göre balık en doyurucu besinlerden biridir. Diyetisyenlerin tüm danışanlarına balığı tavsiye etmesinin sebeplerinden biri de budur. Doyurucu olmasından dolayı açlık duygusunun kısa sürede hissedilmesi ile zayıflamak için birebirdir. Balık yedikten sonra duyulan tatlı yeme isteğini ise türk kahvesi içerek geçirebilirsiniz. Ayrıca kuru incir, hurma da tatlı isteğinin geçmesine yardımcı olur.

BALIĞIN ZARARI VAR MI?

HAYIR! Herkesin haftada en az iki öğün yemesi, sağlıklı kalabilmek için elzem. İster kahvaltıda sandviç olarak, ister öğle yemeğinde salatalarda, isterseniz akşam yemeğinde fırında, tavada, ızgarada veya çorba olarak yapabilirsiniz. Haftanın her günü, her öğün tüketilse de vücudumuza zararı olmayan bir mucize.

Halk arasında balıkla birlikte süt ürünleri (yoğurt) kullanımının zehirlenmeye yol açacağına dair yanlış bir inanış bulunmaktadır. Ancak balık ve yoğurt taze ise ikisinin birlikte tüketilmesinin hiçbir zararı yoktur. Zaten eğer alış olduğunu balık bayatsa yanında başka bir gıda tüketmeseniz bile zehirler.

NEDEN PAHALI?

Aslında bunun en büyük sorumlusu yine biziz. Balık ekolojilerini korumak üzere etkili devlet politikası geliştiremedik, avlanma yasaklarına yeterince uymadık, yumurtlama ve gelişme aşamasında yanlış yöntemlerle avlandık. Her ne kadar denizlerle çevrili olsak da balıkları kuruttuk desek yeridir. Ancak bunun yanında balık çiftliği sayımız son yıllarda oldukça arttı ve her geçen zaman yenileri kuruluyor. Ama yine yakalanan veya üretilen balığın büyük kısmı yurtdışına ihraç ediliyor. Bu da halk pazarlarındaki balık miktarını azaltıp fiyatları artırıyor. Bir başka konu ise balık ticaretinde belirlenmiş bir politikanın oluşturulamaması. Üreticilerin fiyat politikası sebebiyle dış ticarete yönelmesi halkın balığa ulaşımını zorlaştırıyor.

KALPTEN DEPRESYONA HER ŞEYE İYİ GELİYOR

Özellikle beyin gelişiminin hızlı olduğu anne karnında başlamak üzere 0-3 yaş arasında dönemde balık tüketiminin inanılmaz önemi olduğu bilimsel araştırmalarda kanıtlanmış bir gerçektir. Vücudun kendi kendine üretmediği bu nedenle gıdalardan temin edilen biyolojik değeri yüksek protein ve esansiyel amino asit kaynağı olan balık, içerdiği omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri  ile beyin gelişimine olumlu katkı sağlar. Bu nedenle özellikle gebelikten itibaren anne adaylarının ve 7. aydan itibaren tamamlayıcı beslenmeye başlayan bebeklerin tükettiği balığın beyin gelişimini olumlu yönde etkileyeceği belirtilmektedir.

Özellikle soğuk kış günlerinde tüketilen balık, içerdiği yağ asitleri dolayısı ile bağışıklık sisteminin kuvvetlenmesine destek olmaktadır. Kış mevsiminde güneşten fazla yararlanılamadığı için kemik ve diş sağlığında önemli olan D vitaminin karşılanmasında yine balık tüketimi önem kazanmaktadır.

Ayrıca:

Balık kalbinizi korur.
Yaşlanmaya karşı savaşır.
Çocuklarınız daha akıllı olur.
Diş etleri ve dişlere yararlı.
Kalp krizinin önlenmesinde etkili.
Kan şekerini dengeler.
Depresyon ve şizofreni belirtilerini hafifletir.Zihin sağlığını korur.
Afrodizyak etkisi vardır, doğurganlığı arttırır.

HANGİ AYDA HANGİ BALIK LEZZETLİDİR?

OCAK: Uskumru, lüfer, palamut, istavrit lezzetini korur. Kefal ve hamsi tam yağlı durumdadır. Çinekop, kofana, mezgit kolayca bulunur. Tekir ve kırlangıç bolca avlanır. Barbunya, kılıç ve mercan az tutulur.
ŞUBAT: Kalkan mevsimi başlar. Tekir bolca çıkar. Uskumru, lüfer, palamut yağını kaybetmeye başlar.
MART: Kefal, levrek ve kalkanın en lezzetli zamanıdır. Uskumru çiroz olmaya yüz tutmuştur. Tavası ve pilakisi yapılabilir. Gümüş balığı fazlaca çıkmaya başlar.
NİSAN: Kalkan yine başta gelir. Mercan, levrek, kılıç ve kırlangıç bolca çıkmaya başlar. Gümüş balığı, kefal, mezgit, berlam, tekir ve barbunya çok tutulur.
MAYIS: Levrek, barbun, tekir, iskorpit zevkle yenir.
HAZİRAN: Balıkçılık açısından verimsizdir. Tekir, barbun, mercan, levrek gibi balıklar bulunur ancak pahalıdır.
TEMMUZ: Sardalya mevsimi başlarKolyoz, istavrit, uskumru, tava ve haşlamaya elverişli.
AĞUSTOS: Çingene palamudu mevsimini açar. Sardalyanın ise en lezzetli zamanıdır. Yine bu ayda kılıcın tadına doyum olmaz. Kefal tavsiye edilmez.
EYLÜL: Sardalye ve kılıç lezzetlidir. Palamut irileşir. Lüfer bu dönem pahalıdır.
EKİM: Lüfer çok lezzetlidir. Palamut bolca çıkar.
KASIM: Uskumrunun en iyi zamanı. Torik akışı başlamıştır. Pisinin en nefis olduğu aydır.
ARALIK: Uskumru, lüfer, palamut ve torik daha da büyümüş ve lezzetlenmiştir. Hamsinin en çıtır zamanı. Bol miktarda tekir çıkar.

Bazen bir arkadaşınızdan, komşunuzdan, televizyondan veya İnternetten ufak bir bilgi duyarsınız ve o aslında ufacık olan bilgi öyle pratik bir ipucudur ki evinizde, mutfağınızda veya hayatınızın herhangi bir noktasında inanılmaz işe yarar.

Bugün sizler için mutfağınızda yemek yaparken işinizi oldukça kolaylaştıracak birbirinden kıymetli pratik bilgiler derledim. Çorbalar, turşular, yemekler yaparken kullanabileceğiniz bu pratik bilgiler bir nevi kurtarıcınız olacak.

DOMATESİN KABUKLARINI SOYMA

Yemeklerde, salatalarda kullandığımız domateslerin kabuklarını soyarken, domatesin neredeyse yarısına zarar veriyorsanız üzülmeyin. Domatesin üzerine kaynar su döküp, bıçağın tersi ile kabuğun üzerinde, bastırarak gezdirirseniz kolayca soyulduğunu göreceksiniz.

PATATES PÜRESİ YAPARKEN

Patates püresini yaparken daha bir lezzetli olmasını istiyorsanız, içine süt de katabilirsiniz. Ama ne kadar süt katacağınızı kestiremiyorsanız, süt yerine süt tozunu tercih edebilirsiniz. Böylece hem patates püresinin kıvamını daha rahat tutturabilirsiniz, hem de lezzetine lezzet katmış olursunuz.

LEZZETLİ BALIK PİŞİRMEK

Balık kızartma yağının içine kırmızıbiber serperseniz hem balığa değişik bir lezzet vermiş hem de balığın rengini parlak yapmış olursunuz. Ayrıca ızgarada veya fırında balık yaparken 1-2 adet defne yaprağı koyarsanız harika bir lezzet verir.

PRATİK SALATA SOSU HAZIRLAMA

Eşit miktarlarda zeytinyağı ve limon suyunu bir şişeye doldurup hazır salata sosu olarak kullanabilirsiniz. Buzdolabında muhafaza edebilir kullanacağınız zamanlarda da iyice çalkalayıp kullanabilirsiniz.

KIZARTMA YAPARKEN

Her şeyden önce kızartacağınız sebzeleri, buzdolabından bir saat önceden çıkarıp oda sıcaklığında bekletin. Yağı iyice kızdırdıktan sonra malzemeleri tavaya atın anca ilk seferde çok fazla malzeme atmayın. Fazla malzeme yağın ısısının düşmesine neden olur, o zaman da istenilen sonuç alınamaz. Kızartmaları tavadan alırken kevgir benzeri büyük delikli bir kepçe kullanın. Fazla yağı tencereye akmış olur bu sayede daha yağsız bir yemek yersiniz.

BALIK KOKUSU NASIL ÇIKAR?

Özellikle balığı kızartarak pişirdiyseniz yayılan kötü kokulardan kurtulmak için bir cezve veya ufak tencere içerisine çamaşır yumuşatıcısı koyun ve üstünü su ile tamamlayıp kısık ateşte 10 dk kadar kaynatın. Balık kokusundan eser kalmayacaktır. Dilerseniz bununla ilgili balık kokusu nasıl çıkarılır başlığımızdan detaylı bilgi alabilirsiniz.

KIZARTMA VE YEMEK KOKULARINDAN KURTULMA

Yemek kokuları veya özellikle kızartma kokularından kurtulmak için yemeğin bitimine yakın veya kızartmanın bitiminde tencereye, tavaya birkaç tutam maydanoz atabilirsiniz.

MAKARNA HAŞLARKEN

Makarnanızın çok daha lezzetli ve hafif olması için, haşlarken tencerenizin içine biraz süt katın; farkı hemen anlayacaksınız.

PİLAV NASIL TANE TANE OLUR?

Pilavı çok seviyorsunuz ancak, pilavınız bir türlü tane tane olmuyorsa eğer pilavın tane tane ve beyaz olmasını sağlamak için pilav tenceresinin içine, pişirme esnasında incecik dilimlenmiş bir limon koyun. Hem hoş bir tat verir hem de pilavınız tane tane olur.

KOKULU VE ESANSLI ÇAYLAR

Çaya ayrı bir tat ve koku vermek istiyorsanız bunu gayet doğal yollarla yapabilirsiniz. Kavanozun içine, bir dilim elma ya da portakal kabuğu atın. Hatta çay demlerken portakal ve limon kabuğunu rendeleyerek de kullanabilirsiniz. Bir başka yöntem de, değişik türdeki çayları harmanlamak.

ZEYTİNYAĞLI YEMEK YAPARKEN

Zeytinyağlı yemeklere 1 adet kesme şeker atmak, onların daha lezzetli olmasını sağlar. Ayrıca piştikten sonra, soğuyuncaya kadar kapağını açmamak gerekir. Önemli bir pratik bilgi de zeytinyağlı yemekleri yeneceği günden bir gün önce pişirip, ertesi güne kadar dinlendirirseniz yemek tam kıvamına gelir ve bunu ben mi pişirdim diyebilirsiniz 🙂

CİĞER KIZARTMADAN ÖNCE

Hazırlayacağınız ciğer tavayı daha da lezzetli yapmak istiyorsanız ciğer tava yapmadan önce, kızartma ununun içine bir tatlı kaşığı kadar karbonat koyup yağı iyice kızdırdıktan sonra tavaya atarsanız özellikle Arnavut ciğerinin tadı çok daha lezzetli olur. Ciğerleri yarım saat kadar süt içinde de bekletmeniz ayrı bir lezzet katar.

EV ÇORBASI GİBİ LEZZETLİ HAZIR ÇORBALAR İÇİN

Hazır çorbaları hazırlarken içlerine biraz soğan doğrayıp, ince kıyılmış nane veya maydanoz ilave edebilirsiniz. Böylece çorbanızın hem görünümü, hem de lezzeti değişecek sanki evde yapılmış bir çorba gibi olacaktır. Bunun dışında hazır çorbaların yağ oranı düşük tutulur. Eğer yağ ilavesi yapmak istiyorsanız çorbanıza, ocaktan indirmeye yakın kızdırılmış tereyağı gezdirin.

ÇORBANIZ FAZLA SULU OLDUYSA

Bazen çorba yaparken suyunu ayarlayamayız ve fazla sulu olur. Ateşten indirmeden önce çiğ patatesi soyup rendeleyin tencereye atıp biraz kaynatın.

YUMURTANIN SARISINI AKINDAN AYIRMAK İÇİN

Yumurtanın sarısını beyazından ayırmak bazıları için zor olabilir. Kolay yolu ise; yumurtayı orta boy bir huninin içine kırmanızdır. Yumurtanın beyazı huninin azından akıp altına tutacağınız kabın içine düşer. Sarısı ise, huninin geniş kısmında kalır. Yalnız yumurtanın bayat olmamasına dikkat edin.  Çünkü bu işlemi yaparken, bayat yumurtanın sarısı patlayabilir.

LEZZETLİ ÇİKOLATALI KEKİN SIRRI

Evde hazırladığınız kekin üzerine eritilmiş çikolata dökeceğiniz zaman, çikolataya biraz da tereyağı katın. Yağ, çikolatayı yumuşatır, hoş bir lezzet verir ayrıca çikolatanın akışkanlığını artırdığı için işinizi de kolaylaştırır. Deneyin sonuca siz de şaşıracaksınız.

LEZZETLİ TURŞULAR

Farklı tatlar denemekten hoşlanıyorsanız, evinizde hazırladığınız turşuya sarımsak, kereviz yaprağı, öğütülmemiş hardal tohumu, nane yaprağı, karanfil, defneyaprağı, nohut, dereotu, soğan ve şeker katabilirsiniz. Böylece koku ve lezzet kazandırmış olursunuz.

KURU FASULYE PİŞİRİRKEN

Lezzetle yiyeceğiniz kuru fasulyelerin tanelerinin dağılmadan ve ezilmeden pişmesini istiyorsanız, tuzu, salçayı ya da domatesleri, fasulyeler yarı piştikten sonra ekleyin.

TAVUK KIZARTIRKEN

Tavuğun lezzetini artırmak için tavuğu fırına atmadan önce tuz, karabiber ve limonun suyuyla hazırlanmış karışımla ovabilirsiniz. Ayrıca tavuğu kızartmadan önce zeytinyağı, tuz, pul biber ile terbiye edin ondan sonra pişirin. Harika bir lezzet olacak inanın.

REÇELİN ŞEKERLENMEMESİ İÇİN

Yaptığınız reçelin kısa sürede şekerlenmesini engellemek istiyorsanız, limon suyunu ateşten almanıza yakın koyun. Aksi takdirde önceden ilave edilen limon suyu, reçelin rengini ve kıvamını koyulaştırır. Daha kısa sürede şekerlenmesine neden olur.

Malum av yasağı bitti ve balıklar ucuzladı (gerçi hala pahalı gibi ya neyse) ) dolayısı ile balık tüketimi arttı. Ancak havaların soğuması ile birlikte artık açık alanlarda pişirmek zorlaştı. Koku konusunda (özellikle balık kokusu) hassas olanlar sırf balık kokusu eve sinecek diye evde balık pişirmekten dahi vazgeçebiliyorlar. Sağlıklı beslenme için haftada en az 2 defa tüketmemiz gereken balıktan sırf bu yüzden vazgeçmeyin.

Her balığın pişirme sırasında ve pişirme yöntemine göre yaydığı koku birbirinden farklıdır. Örneğin kefal veya hamsinin yaydığı koku oranı alabalığa göre daha ağırdır. Aynı şekilde tavada kızartmanın kokusu da fırında yapmaya nazaran fazladır. Bunları biraz da tecrübe ettikçe öğreneceksiniz.

Balık pişirirken uygulayacağınız veya sonrasında dikkat edeceğiniz bir kaç püf nokta ile evdeki balık kokusu nasıl çıkar diye endişe etmenize gerek kalmayacak.

Evdeki Balık Kokusunu Gidermek İçin İpuçları:

Her şeyden önce eğer kızartma yaptıysanız sofraya oturmadan önce hemen tavayı yıkayın. Çünkü tavada yağ bekledikçe kokusu daha da ağırlaşır. Ayrıca eğer mutfağınızda pencere, balkon kapısı vs varsa mutlaka açın ki koku daha rahat dağılsın.

Tavadaki kızgın yağın içine 3-4 dilim limon koyabilirsiniz.

Kızartma yağının içine birkaç dal maydanoz koyabilirsiniz.

Balık pişirme sırasında mutfakta birkaç kokulu mum yakabilir hem biraz da romantizm yapabilirsiniz (Balık kokusu eşliğinde romantizm 😛 )

Izgarada pişiriyorsanız balıkların arasına defne yaprağı koyabilirsiniz. Bu sayede hem koku biraz olsun giderilir. Hem de ızgara balık tarifi konusunda birçok kişinin tavsiye ettiği defne yaprağını kullanmış olursunuz.

Kızartmadan sonra ocağa tencere içine su, çok az sirke, limon suyu ve kabukları, çubuk tarçın, karanfil ve defne yaprağı atıp kaynatın. İnanın harika bir esans ortaya çıkıyor.

Pişirme işlemi bittikten sonra güzel kokulu bir tütsü yakabilirsiniz. Ancak ağır kokular yerine ferah esansları tercih edin.

Tavadaki Balık Kokusunu Çıkarmak İçin:

Öncelikle balık pişirdikten sonra tavayı yıkamak için sıcak su kullanmayın. Tavadaki kalan yağı limonla ovalayın ve beklemeye alın. Hemen kendinize güzel bir keyif kahvesi hazırlayın. Kahve keyfinden sonra kalan telveleri tavaya döküp üzerine de biraz su koyup kaynatın. En son normal bulaşık deterjanı ile yıkayın. Hem keyif kahvesi içmiş oluyorsunuz hem de tavanız tertemiz oluyor 🙂

Bu arada sofradan kalkarken eğer elinizle yediyseniz (ki ben çatalla balık yemeyi hiç beceremem) kalan limonlar ile elinizi güzelce ovalayıp ondan sonra yıkarsanız elinize sinmiş olan balık kokusundan da kurtulursunuz.

Evdeki balık kokusu nasıl giderilir diyenler için en favori ipucunu ise sona sakladım. Bunu mutlaka deneyin evde biz bunu uyguluyoruz ve birkaç saat içinde evde zerre balık kokusu kalmıyor:

Bir cezve veya ufak bir tencere içerisine yarım çay bardağı kadar çamaşır yumuşatıcısı koyun ve üstüne biraz da su ekleyip kaynatın. 15-20 dk kadar kaynaması yeterli. Hem evdeki rahatsız edici kokular gider hem de eviniz mis gibi kokar. Yalnız yumuşatıcıyı fazla koymayın veya çok uzun süre kaynatmayın yoksa bir süre sonra onun kokusu da ağırlaşır.

Aslında çok basit olan bilgilerle balık kokusu olayını halledebiliyoruz. Sağlığınız için bu kadar önemli olan bir besinden bu yüzden vazgeçmeyin. Sevgi ve balık dolu güzel sofralar sizlerin olsun…